facebooktwittergoogle_plusredditpinterestmail

Karni Mata Temple to jedyna w Indiach świątynia szczurów. Znajduje się ona w Deshnok nieopodal miejscowości Bikaner w indyjskim Radżasthanie.

Szczur w Indiach

W Indiach postawy wobec szczurów są zróżnicowane. Podobnie jak w naszym kręgu kulturowym bywały kojarzone z brudem i epidemiami. W 2000 roku w związku z chorobami przenoszonymi przez te gryzonie w Bombaju miała miejsce akcja deratyzacji podczas której mieszkańcy dostawali 5 rupii za każdego zabitego szczura. Zwierzęta te są też szkodnikami zjadającymi plony. Szacuje się, że w biednym Biharze ponad połowa zbiorów jest pożerana przez te gryzonie. Aby zmniejszyć ich liczbę władze stanu zaczęły zachęcać do jedzenia szczurów, co nie jest w Indiach zjawiskiem niespotykanym i zdarza się szczególnie wśród biedniejszych warstw społeczeństwa. Jednak wielu pobożnych hindusów nigdy nie zabiłoby szczura, a zwierzaki te żyjące w parkach są często dokarmiane przez ludzi.

Szczury pijące mleko w świątyni Karni Maty

Szczury pijące mleko w świątyni Karni Mata
Szczury w świątyni karmione są miedzy innymi mlekiem

Szczur w hinduizmie

Nie bez znaczenia są religijne konotacje szczura – jest on  vahana – wierzchowcem Ganesi. Zwierzak ten nazywany jest mushika co oznacza „myszka”.Tak naprawdę nie mamy pewności czy chodzi tu o mysz czy szczura. Prawdopodobnie jest to szczur śniady, mniejszy od szczura wędrownego i zbliżony budową do myszy. Nie możemy mieć także pewności co do płci wierzchowca Ganesi. Zaskakujące jest jak mały szczur może wozić na swoim grzbiecie człowieka z głową słonia. Zwłaszcza, że na przedstawieniach mushika ma zwykle wielkość nogi Ganesi. Nie wiemy czy Ganapati pomniejsza się by dosiąść swojego wierzchowca czy to raczej szczur rośnie do rozmiarów konia. Wiadomo jednak, że rozmiar szczura może być zaletą. Dzięki niemu trochę ociężały Ganesia bez problemu dociera on do najtrudniej dostępnych i sekretnych miejsc. Mały sprytny szczur doskonale sprawdza się jako pomocnik Ganesi – stróża prawa darmicznego, który musi pilnować całego stworzenia. Uwadze “Małego Zbieracza”, jak towarzysz Ganesi bywa nazywany, nie umknie żaden szczegół.

Przedstawienie Ganesi, tu również możemy zobaczyć szczury (kolekcja prywatna)
Przedstawienie Ganesi, tu również możemy zobaczyć szczury (kolekcja prywatna)

Istnieje kilka mitów o tym jak szczur stał się kompanem Ganapatiego. Jeden z nich podaje że kiedyś światu zagrażał demon. Był on wielki, ale raczej powolny, więc Ganesia pokonał go. Demon był pod wrażeniem umiejętności Ganapatiego, dlatego obiecał służyć mu wiernie pod jednym tylko warunkiem – musiał uczynić go najbardziej zwinnym zwierzęciem świata. Jak łatwo się domyślić zwierzęciem tym miał być szczur.

W innych wersjach mitu szczur miałyby uosabiać najbardziej prymitywne żądze, symbolizować ciemność, strach przez oświeceniem i wiedzą, ale także dumę indywidualności i egoizm. Ganesia jadący na szczurze pokazywałbym wtedy pokonanie tych ciemnych stron duszy, zwycięstwo rozumnego człowiek nad samolubnymi rządzami.

Ganapati jest kojarzony z mądrością, ale też zamyśleniem, spokojem. Doskonale uzupełniają się ze szczurzym ruchliwym kompanem o bystrych oczkach.

O tym jak ważny jest dla Ganapatiego szczur świadczy także fakt że bóg często nazywany bywa Akhuratha lub  Musakavahana, oba słowa oznaczają „jeżdżący an szczurze”.

Kobieta modląca się w Karni Mata Temple
Kobieta modląca się w Karni Mata Temple

Karni Mata

Mata oznacza „matka” i często mówi się tak o hinduskich mistyczkach. Karni Mata urodziła się w XV wieku i według różnych źródeł miała żyć od 70 do 150 lat. Była mistyczką oraz zajmowała się pomocą biednym.

Według niektórych opowieści miała mieć moc ożywiania uschniętych gałęzi. Zupełnie wysuszone badyle potrafiła zmieniać w piękne drzewa. Dlatego to właśnie do niej pewien mężczyzna z jej kasty przyniósł martwe dziecko z prośbą o ożywienie. Nie udało jej się tego dokonać, bo dusza dziecka już się odrodziła w innym człowieku. Karni Mata zawarła układ z bogiem śmierci Yamą, że odtąd wszyscy ludzie z kasty Charan (śpiewaków, gawędziarzy, pisarzy), do której sama należała po śmieci będą odradzać się jako szczury zanim będą mogli znowu uzyskać ludzką inkarnację.

Według innej wersji tego mitu, podczas epidemii umierało wiele dzieci. Zrozpaczeni rodzice zwracali się do Yamy z prośbą o łaskę. Kartni Mata poszła z bogiem śmierci na kompromis i dzieci te odradzały się ponownie jako szczury.

Zgodnie z obiema wersjami tej historii szczury zamieszkujące świątynię nazywane są kabas co w lokalnym język Marwari oznacza „małe dzieci” i wierzy się, że są inkarnacjami ludzi z kasty Charan.

Sama Karni Mata uważana jest za inkarnację bogini Durgi – „zabójczyni demona-bawołu (…) z wierzchowcem lub sługą w postaci lwa albo tygrysa (…) Durga, trudno dostępna, która ma dziesięć ramion i rodzajów broni, kopie i przebija Mahiszę trójzębem, a następnie obcina mu głowę, pozostając jednocześnie spokojną i obojętna pięknością.”

Karni Mata uważana jest za boginię płodności. Miała męża miała choć nigdy nie miała dzieci, a hindusi wierzą, że była dziewicą. Uważa się że zamiast biologicznych dzieci ma swoje szczury – kabas.

Świątynia Karni Maty – Świątynia szczurów 

Kompleks świątynny ufundował na początku XX wieku maharadża Bikaneru Ganga Singh. Podobno miał on wizję, w której przyszła do niego Karni Mata i poprosiła by zajął się jej szczurami. Jednak najważniejszy element świątyni garbhagriha (miejsce w którym znajduje w której znajduje się posąg lub obraz przedstawiający główne bóstwo danej świątyni) pochodzi z około XV wieku i według niektórych źródeł ufundowana została przez samą Karni Matę.

Co ciekawe populacja szczurów w świątyni utrzymuje się mniej więcej na tym samym poziomie, dochodząc w momentach największego wzrostu do dwudziestu tysięcy. Jeśli ktoś niechcący nadepnie na szczura i zgniecie go należy ufundować posążek szczura rzeczywistych rozmiarów z czystego złota. Na szczęście takie przypadki zdarzają się rzadko ponieważ do świątyni tak jak do wszystkich świątyń hinduistycznych wchodzi się boso. To co ujrzymy po wejściu dobrze oddaje krótki film National Geographic

Wejście do świątyni Karni Maty, świątyni szczurów
Wejście do świątyni Karni Maty
Kobiety przygotowujące jedzenie w świątyni szczurów
Kobiety przygotowujące jedzenie w świątyni Karni Maty
Garbhagriha – najważniejsze miejsce w świątni
Garbhagriha – najważniejsze miejsce w świątni

 

facebooktwittergoogle_plusredditpinterestmail